Mesane Kanserinde TUR-T Ameliyatı

TUR-T, yani transüretral mesane tümörü rezeksiyonu, mesanede tümör saptanan hastalarda hem tanı koymak hem de kas tabakasına ilerlememiş (yüzeyel) mesane kanserlerini tedavi etmek için yapılan kapalı bir ameliyattır. Karında kesi yapılmaz; mesaneye işeme kanalından girilir.

Ultrasonografi veya sistoskopi sırasında mesanede şüpheli bir alan ya da kitle görüldüğünde, bu alan TUR-T ile kesilerek patolojiye gönderilir. Kitle mesanede çok geniş bir alanı kaplamıyorsa genellikle tamamı kesilir ve tabanı kazınır. Böylece hem kitlenin tümör olup olmadığı anlaşılır hem de yüzeyel bir kanserse tedavisi yapılmış olur. Mesane tümörlerinin en sık belirtisi ağrısız idrarda kan görülmesidir.

Mesane kanseri erkeklerde kadınlara göre 3–4 kat daha sık görülür. Bunun başlıca nedenleri sigara içme oranının ve iş yerinde kimyasal maddelere maruz kalmanın erkeklerde daha yüksek olmasıdır.

Mesane kanseri tanısı konan hastaların yaklaşık 4'te 3'ünde kanser erken evrede yakalanır. Erken evredeki bu tümörlere “yüzeyel mesane kanseri” ya da “kasa invaze olmayan mesane kanseri” denir. Bu evrede kanser genellikle vücudun başka yerlerine yayılmamıştır.

Yüzeyel mesane kanserinin temel tedavisi TUR-T'dir. Mesane kanseri tekrarlama eğilimi yüksek bir hastalıktır; tekrarlayan tümörler kas tabakasına ilerlemediği sürece yeniden TUR-T ile tedavi edilir. Kas tabakasını tutan tümörlerde ise mesanenin alınması gibi farklı tedaviler gündeme gelir. Hangi hastaya hangi ameliyatın yapıldığını mesane kanseri ameliyatı sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık.

TUR-T Ameliyatı Kısaca

Mesane Tümör Biyopsisi Nedir? TUR-T'den Farkı Nedir?

Mesane tümör biyopsisi de TUR-T de işeme kanalından mesaneye girilerek yapılır, ama amaçları farklıdır.

TUR-T Ameliyatı Öncesi Yapılması Gerekenler

Ameliyattan önce 6 saat yemek yememek ve sıvı almamak gerekir. Ameliyatınız sabahsa önceki gece saat 24.00'ten sonra yemeyi ve içmeyi bırakın. Ameliyatınız öğleden sonraysa sabah 06.00 civarında hafif bir kahvaltı yapıp sonrasında yemeyi ve içmeyi bırakabilirsiniz.

Tansiyon ilacı gibi düzenli kullandığınız ilaçları bir iki yudum suyla alabilirsiniz. Ameliyat sabahı hangi ilaçları alacağınızı hekiminizle önceden konuşun.

Kan sulandırıcı ilaçlar kanama riskini artırır. Bu ilaçların ameliyattan kaç gün önce kesileceği ilacın türüne göre değişir; bazı ilaçlar ise hiç kesilmeden ameliyat yapılabilir. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın. Ne zaman kesileceğine ve yerine kısa etkili bir iğne gerekip gerekmediğine ürolojiniz ve kardiyoloğunuz birlikte karar verir.

Ameliyattan sonra 1–2 gün duş alamayabilirsiniz; bu yüzden ameliyattan önce ılık bir duş almanızı öneririz. Duştan sonra deodorant veya parfüm kullanmayın.

Hastaneye taksiyle gelin ya da bir yakınınız sizi getirsin. Anestezi aldığınız için ameliyattan sonra eve araba kullanarak dönmeyin.

Mesane Tümörü Biyopsisi veya TUR-T Nasıl Uygulanır?

Ameliyat spinal anestezi (belden uyuşturma) veya genel anestezi altında yapılır. Spinal anestezide hasta uyanıktır ama hiçbir şey hissetmez. Mesanenin yan duvarındaki tümörlerde genel anestezi tercih edilebilir; bu, bacak kaslarının istemsiz kasılmasına (obturator refleks) bağlı mesane yaralanması riskini azaltır.

1. Mesaneye ulaşma: Üroloji uzmanı rezektoskop adı verilen, düz ve yaklaşık 1 cm kalınlığında bir aletle işeme kanalından girerek mesaneye ulaşır. Ek bir kesi gerekmez.
2. Sürekli yıkama: Aletin bir kanalından mesaneye sıvı verilir, diğer kanalından sıvı dışarı alınır. Böylece görüntü sürekli net kalır; kesim sırasında kanama olsa bile görüntü kaybolmadan kanama kontrol altına alınır.
3. Mesanenin incelenmesi: Mesanenin tüm duvarı dikkatle incelenir; tümörün yeri, sayısı ve büyüklüğü not edilir.
4. Tümörün kesilmesi: Tümör, rezektoskopa bağlı enerjiyle kesilir. Günümüzde en çok bipolar enerji ve lazer kullanılır. Uygun tümörlerde tümör parçalanmadan tek blok halinde de çıkarılabilir (en blok rezeksiyon).
5. Tabanın ayrıca alınması: Tümörün kendisi ve tabanı ayrı kaplarda patolojiye gönderilir. Tabandan alınan parçada kas tabakasının bulunması, kanserin kasa ilerleyip ilerlemediğinin anlaşılması için çok önemlidir.
6. Şüpheli alanlardan örnek: Tümörün dışında kırmızı veya şüpheli alanlar varsa bunlardan da ayrı ayrı örnek alınır.
7. Kanama kontrolü: Kesilen alanlar elektrik veya lazer enerjisiyle yakılarak (koterize edilerek) ameliyat sonrası kanama riski en aza indirilir.

TUR-T Ameliyatının Komplikasyonları Nelerdir?

TUR-T genellikle güvenli bir ameliyattır. Yine de her ameliyatta olduğu gibi ameliyat sırasında veya sonrasında bazı riskler vardır. Üroloji uzmanının deneyimi, aletlerin sorunsuz çalışması ve işlemin bipolar enerji veya lazerle yapılması bu riskleri azaltır.

İyileşme Süresi

Ameliyatın sonunda mesanenize üç yollu bir sonda takılır. Sondanın bir kanalından mesaneye serum verilirken diğer kanalından idrar dışarı alınır. Böylece kesilen alanlardan sızan kanın mesanede pıhtı oluşturması önlenir.

• Beslenme ve hareket: Ameliyattan 4 saat sonra sıvı almaya, 6 saat sonra yemek yemeye başlayabilirsiniz. 6. saatten sonra ayağa kalkıp hareket etmeye başlayın.
• Sonda: Genellikle ameliyattan 1 gün sonra çıkarılır. Kesilen alan genişse veya derin kazıma yapıldıysa bu süre 3 güne kadar uzayabilir.
• Hastanede kalış: Hastalar genellikle 1 gün hastanede kalır. Kanama devam ederse kalış süresi ve sondanın çıkarılma zamanı uzayabilir.
• İlk günler: İdrar bir süre kanlı gelebilir ve sonda çekildikten sonra sık tuvalete gitme olabilir. Bol sıvı almak, pıhtı oluşmasını ve enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur.
• Günlük yaşam: Eve döndükten sonra 2–3 gün içinde günlük hayatınıza ve işinize dönebilirsiniz.

TUR-T Sonrası Mesane İçine Tek Doz Kemoterapi

TUR-T sırasında görülen tümör kanser açısından şüpheliyse, ameliyattan sonraki ilk 24 saat içinde sondadan mesaneye tek doz kemoterapi ilacı verilir. İlaç mesanede yaklaşık 1–2 saat bekletildikten sonra boşaltılır. Bu uygulamanın amacı, ameliyat sırasında mesanede serbest kalmış olabilecek tümör hücrelerinin yeniden tutunmasını önlemek ve böylece tekrarlama riskini azaltmaktır.

Mesane duvarında delinme şüphesi, geniş rezeksiyon veya devam eden kanama varsa bu tek doz uygulanmaz. Tek doz kemoterapiden en çok fayda gören hastalar, düşük ve orta risk grubundaki tek veya az sayıdaki küçük tümörlerdir.

Re-TUR (İkinci TUR-T) Nedir, Kimlere Yapılır?

Re-TUR, ilk ameliyattan sonra aynı bölgeye yapılan ikinci bir TUR-T'dir. Amacı, ilk ameliyatta görülemeyen veya geride kalan tümör dokusunu temizlemek ve kanserin kas tabakasına ilerleyip ilerlemediğini kesinleştirmektir. Re-TUR genellikle ilk ameliyattan 2–6 hafta sonra yapılır.

Re-TUR önerilen durumlar:

• Tümörün tamamının ilk ameliyatta çıkarılamaması
• İlk ameliyatta alınan dokuda kas tabakasının bulunmaması (Ta düşük dereceli tümörler ve yalnızca karsinoma in situ hariç)
• Kas tabakasına ilerlemeyen ama alt dokuya ilerleyen tümörler (T1)
• Yüksek dereceli tümörler

Bu hastalarda Re-TUR, tümörün gerçek evresini ortaya koyar ve BCG tedavisine daha iyi bir başlangıç sağlar. Re-TUR'da kas tabakasına ilerlemiş tümör saptanırsa tedavi planı değişir.

Mesane İçine Kemoterapi Kürü (İntravezikal Kemoterapi)

Orta risk grubundaki hastalarda tek doza ek olarak mesane içine belirli aralıklarla kemoterapi kürü verilebilir. İlaç, ince bir sondayla mesaneye verilir ve 1–2 saat bekletildikten sonra idrarla dışarı atılır. Damar yoluyla verilen kemoterapiden farklı olarak ilaç vücuda çok az geçtiği için saç dökülmesi gibi genel yan etkiler beklenmez.

• Uygulama şekli: Genellikle haftada bir, 6–8 hafta boyunca verilir; hastaya göre bir yıla kadar aylık idame dozları eklenebilir.
• Kullanılan ilaçlar: En sık mitomisin C, epirubisin ve gemsitabin kullanılır.
• Olası yan etkiler: İdrarda yanma, sık idrara çıkma ve bazı ilaçlarda ciltte döküntü görülebilir. Yakınmalar çoğunlukla hafiftir.

BCG Tedavisi Nedir? Nasıl Uygulanır?

BCG, verem aşısında da kullanılan, zayıflatılmış canlı bir bakteridir. Mesane içine verildiğinde vücudun bağışıklık sistemini harekete geçirir ve mesane duvarındaki kanser hücrelerine karşı yerel bir bağışıklık tepkisi oluşturur. Yüksek risk grubundaki yüzeyel mesane kanserlerinde, kanserin tekrarlamasını ve kas tabakasına ilerlemesini önlemede en etkili mesane içi tedavidir.

BCG sonrası sık görülen yakınmalar: İdrarda yanma, sık idrara çıkma, idrarda hafif kan, halsizlik ve 1–2 gün süren hafif ateş. Bu yakınmalar genellikle kendiliğinden geçer.

Hemen hekiminize başvurmanız gereken durumlar: 38,5 °C'nin üzerinde ve 48 saatten uzun süren ateş, titreme, belirgin halsizlik, eklem ağrısı veya göz kızarıklığı. Bunlar nadir görülen ama tedavi gerektiren BCG yan etkilerinin belirtisi olabilir.

Aktif idrar yolu enfeksiyonu, belirgin idrarda kan veya sonda takılırken kanama olan durumlarda BCG o hafta verilmez ve ertelenir. BCG'ye yanıt vermeyen yüksek riskli hastalarda radikal sistektomi veya yeni mesane içi tedaviler gündeme gelir.

TUR-T Ameliyatı Sonrası Tedavi Süreci

TUR-T sonrası tedavi, patoloji sonucuna göre belirlenen risk grubuna göre planlanır. Risk grubu; tümörün evresi (Ta, T1, karsinoma in situ), derecesi (düşük veya yüksek), sayısı, büyüklüğü ve daha önce tekrarlayıp tekrarlamadığı göz önüne alınarak belirlenir.

Risk Grubuna Göre Sistoskopi Kontrol Takvimi

Mesane kanserinde tümörler sıklıkla tekrarlar. Tekrarlayan tümörler erken yakalandığında tedavisi kolaydır ve çoğu zaman yeniden TUR-T ile tedavi edilebilir. Bu yüzden TUR-T sonrası düzenli sistoskopi kontrolleri çok önemlidir. İlk kontrol, risk grubundan bağımsız olarak ameliyattan 3 ay sonra yapılır; sonraki kontrollerin sıklığı risk grubuna göre belirlenir.

Yüksek riskli hastalarda sistoskopiye ek olarak idrar sitolojisi ve böbrekleri ve üreterleri gösteren görüntüleme (BT ürografi) de takibe eklenir. Takvim tümörün özelliklerine ve önceki kontrollerin sonuçlarına göre kişiye özel olarak düzenlenir.

TUR-T Birden Fazla Kez Yapılabilir mi?

Evet. TUR-T bir hastaya gerektiğinde birden çok kez yapılabilir ve tekrarlayan yüzeyel tümörlerin standart tedavisidir. Her ameliyat, ilk ameliyattaki risklere benzer riskler taşır; çok sayıda TUR-T sonrasında mesane kapasitesinde azalma görülebilir. Sık tekrarlayan veya giderek daha agresif hale gelen tümörlerde tedavi planı yeniden değerlendirilir.

Patoloji Kas Tutulumu Gösterirse Ne Olur?

TUR-T patolojisinde tümörün kas tabakasına ilerlediği görülürse tedavi değişir. Bu hastalarda önce bilgisayarlı tomografi veya MR ile kanserin yayılımı değerlendirilir. Uygun hastalarda ameliyat öncesi kemoterapinin ardından mesanenin alınması (radikal sistektomi) standart tedavidir. Mesane alındıktan sonra idrarın normal yoldan yapılabilmesi için bağırsaktan yapay mesane oluşturulabilir. Seçilmiş hastalarda ise mesaneyi koruyan, TUR-T, radyoterapi ve kemoterapiyi birleştiren bir tedavi uygulanabilir. Bu ameliyatlar robotik cerrahi ile küçük deliklerden yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

TUR-T ameliyatı kaç dakika sürer?

TUR-T kısa bir kapalı ameliyattır. Süresi tümörün büyüklüğüne, sayısına ve yerine göre değişir.

TUR-T ağrılı bir ameliyat mıdır?

Ameliyat anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Ameliyattan sonra sondaya bağlı rahatsızlık ve idrarda yanma olabilir; bunlar genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol edilir.

TUR-T sonrası idrarda kan ne kadar sürer?

İdrarda hafif kan birkaç gün sürebilir. Ameliyattan 1–2 hafta sonra yaraların kabukları dökülürken kısa süreli yeniden kanama görülebilir. Bol sıvı almak yardımcı olur; pıhtılı ve koyu kanama olursa hekiminize başvurun.

TUR-T ile mesane kanseri tamamen tedavi edilir mi?

Kas tabakasına ilerlememiş tümörlerde TUR-T, mesane içi tedavilerle birlikte temel tedavidir ve tümörü tamamen çıkarır. Ancak mesane kanseri tekrarlama eğiliminde olduğu için düzenli sistoskopi takibi şarttır.

BCG tedavisi verem hastalığına neden olur mu?

BCG zayıflatılmış bir bakteri olduğu için çoğu hastada yalnızca geçici yerel yakınmalara yol açar. Nadiren vücuda yayılarak ciddi enfeksiyona neden olabilir; bu yüzden yüksek ve uzun süren ateş gibi belirtilerde hemen hekime başvurmak gerekir.

Re-TUR her hastaya yapılır mı?

Hayır. Re-TUR; T1 ve yüksek dereceli tümörlerde, ilk ameliyatta tümörün tamamı çıkarılamadığında veya alınan dokuda kas tabakası bulunmadığında önerilir.

TUR-T sonrası ne zaman işe dönebilirim?

Çoğu hasta eve döndükten sonra 2–3 gün içinde günlük hayatına ve masa başı işine döner. Ağır kaldırma ve yorucu egzersizlere birkaç hafta ara vermek önerilir.