0530 100 90 85
Böbrek Taşı Nedir?

Böbrek taşı, idrarınızdaki kimyasal ve minerallerin sertleşerek kristalize olduğunda oluşan katı kütlelerdir. Böbrek taşları boyut olarak oldukça değişken olabilirler. Bazıları, bir nokta gibi küçücük olabilir. Bazıları ise birkaç santim arasında büyüyebilir. Bazı böbrek taşları da böbreklerin tamamını kaplayacak boyutta olabilir.

Böbrek taşı oluşumu birçok nedene sahiptir ve böbreklerden mesanenize kadar idrar yolunuzun herhangi bir bölümünü etkileyebilir. Çoğu zaman, idrarın konsantre hale gelmesiyle minerallerin kristalleşmesi ve birbirlerine yapışması sonucu oluşur.

Böbrek hastalıklarından en yaygın olarak görülen taş oluşumunda taşı oluşturan etmenleri şu şekilde bölümleyebiliriz: Taşların yüzde 80’ini kalsiyum oksalat taşları, yüzde 10’unu strüvit taşları (magnezyum amonyum fosfat), yüzde 5-10’unu ürik asit taşları ve yüzde 1’ini sistin taşları oluşturur. (Sistin, zorunlu olan aminoasitlerden biri olan methionin kaynaklıdır.)

Böbrek Taşı Ne Sıklıkla Görülür?

Ülkemiz böbrek taşı hastalığının sık görüldüğü bir ülkedir. Ülkemizde yaşayan her 100 kişinin 12-13’ ü böbrek taşı hastasıdır.

Böbrek taşı eskiden erkeklerde daha sık görülürdü, günümüzde ise dünyanın her yerinde böbrek taşlarının kadınlarda görülme sıklığı arttı. Ülkemizde böbrek taşları kadınlarda ve erkeklerde eşit oranda görülür.

Böbrek Taşı Nedir ? Sebepleri Nelerdir, Neden Olur?

Böbrek taşı oluşumuna nelerin sebep olduğunu tam olarak bilmiyoruz, ancak bazı yaşam tarzı ve sağlık faktörleri bunları geliştirme olasılığınızı arttırabilir. Örneğin:

  • aşırı protein alımı
  • çok fazla D vitamini takviyesi
  • yetersiz veya çok fazla kalsiyum alımı
  • yeterli sıvı tüketilmemesi
  • obezite
  • hormonal bozukluklar
  • metabolizmal bozukluklar
  • gut hastalığı veya bağırsak hastalıkları
  • ailede taş hastaları olması; eğer anne veya babada taş hastalığı varsa çocukta böbrek taşı riski 2.5 kat artar; kardeşte varsa risk 4 kat artar.

Böbrek Taşı Belirtileri Nelerdir?

Böbrek taşları, böbreğiniz içinde hareket edene veya üretere (idrar kanalı) girene kadar herhangi bir şikayete neden olmayabilir. Her 10 böbrek taşı hastasının birinde ağrı olmaz.

Eğer böbrek taşı kanala girerse veya böbrekte şişmeye neden olursa, aşağıdaki belirtileri ve semptomları yaşayabilirsiniz:

  • Kaburgaların altı, yanı veya arkasında şiddetli ağrı
  • Alt karın ve kasıklara yayılan ağrı
  • Dalgalar halinde gelen ve yoğunluğu artan ağrı
  • İdrar yaparken ağrı
  • Pembe, kırmızı veya kahverengi renkli idrar
  • Bulutlu veya kötü kokulu idrar
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Sürekli idrara çıkma ihtiyacı
  • Normalden daha sık idrara çıkma
  • Ateş ve titreme

Böbrek Taşı Düşürme Nedir?

Böbrek taşları böbrek içinde oluşur ve daha sonra üretere geçer. Üreter, böbreği mesaneye bağlayan ve idrarın akmasını sağlayan kanaldır.

Küçük boyutlu taşlar (<5 mm) genellikle doğal olarak üretere geçebilir, ancak yukarıdaki belirtilere neden olarak daha büyük taşlar üreterde sıkışabilir.

Böbrek Taşı Düşmesi Ne Kadar Sürer?

Bir böbrek taşının düşmesi için ne kadar süre bekleyeceğinizi belirleyen birden fazla faktör vardır.

  • Taşın büyüklüğü
  • Taşın yeri
  • Böbrekteki şişme düzeyi
> Taşın büyüklüğü

Taşın büyüklüğü doğal olarak taşın düşüp düşemeyeceği konusunda önemli bir faktördür. 4 milimetreden (mm) daha küçük olan taşların yüzde 80'i kendiliğinden geçerler.

4–6 mm olan taşların bir tür tedavi gerektirme olasılığı daha yüksektir, ancak yaklaşık yüzde 60'ı doğal olarak kendiliğinden düşer.

6 mm'den büyük taşlar genellikle tıbbi tedaviye ihtiyaç duyarlar. Sadece yüzde 10 civarında doğal olarak düşerler.

> Taşın yeri

Taşların kendiliğinden düşüp düşmeyeceğinde ana faktörlerden birisi de, üreterdeki taş konumudur.

Üreterin mesane ile birleştiği yere yakın olan taşların kendiliğinden düşme olasılıkları daha yüksektir. Araştırmalar bu taşların yüzde 79'unun kendi başına düştüğünü göstermektedir. Üreter sonunda mesaneye daha yakın olan taşlar için bu taşların yaklaşık yüzde 48'i herhangi bir tıbbi tedavi olmaksızın geçer.

> Böbrekteki şişme düzeyi (Hidronefroz)

İdrar kanalından taş düşerken, oluşturduğu tıkanıklığa bağlı olarak böbrek içinde basınç artışı olur. Böbrekte basınç artışı sonucu böbrek genişler.

  • Eğer taş kanalda tam bir tıkanıklık yapışsa, taşı düşürmek için en fazla 2 hafta bekleyebiliriz. 2 haftadan sonra etkilenen böbrekte bozulmalar başlar
  • Eğer taş kanalda tam bir tıkanıklık yapmamışsa, doktor kontrolünde taşı düşürmek için 1 ay beklenebilir.

Taşların Daha Hızlı Düşürmenin Bir Yolu Var Mı?

Ürik asit taşları eriyebilen taşlardır. Ne yazık ki tüm böbrek taşı hastalarının %10-15 ini oluşturur. Eğer doktorunuz sizde ürik asit taşı olduğunu düşünüyorsa ilaç tedavisiyle taşınızı eritebilir.

Böbrek taşınız düşebilecek büyüklükteyse, yani 5 mm den küçükse; düşürülmeye çalışılabilir. Bol su içmek (günde en az 3 litre), sıcak küvete oturmak, ağrı kesiciler ve prostat ilaçları taş düşürmek için önerilen yöntemlerdir. Bunların dışında bitkisel tedavilerde (Gilaburu suyu; Rovatinex) taş düşürmede yardımcı olabilir.

UNUTULMAMASI GEREKEN ÖNEMLİ NOKTA: Taşı düşürmeye çalışmak üroloji uzmanı kontrolünde yapılmalıdır. Büyük bir taşı düşürmeye çalışmak, böbreğinizi kaybetmenize neden olabilir.

Böbrek taşını düşürmeye çalışırken idrar yollarınızdaki tıkanıklığa bağlı ateş yükselmesi hatta ciddi böbrek enfeksiyonu olabilir. Bu durumda hemen hastaneye gidip bir üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmeniz gerekir.

Böbrek taşını düşürmeye çalışmak çok ağrı verici olabilir. Ağrı kesici ilaçları kullanmak taş düşürmeyi hızlandırmaz, ancak taş hareket ettikçe oluşan ağrıyı hafifletir ve sizi daha rahat ettirebilir. Bir ısıtma yastığı veya sıcak su torbası da taş düşürmeye yardımcı olabilir. Öte yandan ağrınızın olması vücudun önemli bir uyarı mekanizmasıdır. Taş düşürürken ağrınız geçtiyse; ya taşı düşürmüş yada böbreğinizin çalışması durmuş olabilir. Taşı düşürdüğünüzden emin olmak için mutlaka doktor kontrolünden geçin.

Her insanın idrar kanallarının çapı ve elastikiyeti farklı olabilir. Bazı taş hastaları 7-8 mm taşları da düşürebilir fakat insanların sadece %5’i bu kadar şanslıdır. Bu yüzden 5 mm üzerindeki taşları doğal yolla düşürmeye çalışmanızı ÖNERMEM!!!

Ameliyat Hangi Durumlarda Gerekir?

Eğer böbreğinizde taş oluşumundan şüpheleniyorsanız, doktorunuzu mümkün olan en kısa zamanda görmelisiniz. Doktorunuz taşı doğal olarak düşürüp düşüremeyeceğiniz konusunda veya taşın cerrahi olarak çıkarılmasının gerekli olup olmadığı konusunda yol gösterecektir.

Bazı durumlarda, doktorunuz bekleme süresi olmadan derhal cerrahi müdahale ile taşın çıkarılmasını önerebilir. Bunun nedeni, taşın doğal olarak (6 mm'den daha büyük) düşmesinin mümkün olmaması olabilir. Taş idrar akışını engelliyorsa, enfeksiyona veya böbrek hasarına yol açabilir.

Bilmeniz gereken noktalar!!!

*** Artık böbrek taşlarının tedavisinde açık cerrahi ile ameliyat yapılmamaktadır ve önerilmemektedir.

*** Böbrek taşlarının tedavisinde ses dalgasıyla taş kırma (ESWL) en fazla 3 kez denenmelidir. ESWL masum ve zararsız bir tedavi değildir.

*** Hangi yöntemle tedavi yapılırsa yapılsın; tedaviye başlamadan önce idrar kültürü yapılarak sizde idrar yolu enfeksiyonu olmadığı kanıtlanmalıdır.