AUA/SUO 2026 amendmanı, biyokimyasal nüks ve metastatik hormona duyarlı hastalıkta PSMA-PET'i merkeze alıyor; risk temelli sınıflama ve ADT + ARPI kombinasyonu standart hâline geliyor.
Biyokimyasal nüks ve metastatik hormona duyarlı hastalıkta PSMA-PET artık merkezde; risk temelli sınıflama ve kombinasyon tedavileri standart hâline geliyor
6 Ağustos 2026 | Kaynak: The Journal of Urology, American Urological Association, Urology Times, OncLive | Konu: İleri Evre Prostat Kanseri / Kılavuz Güncellemesi
ÖNE ÇIKAN BULGULAR
- PSMA-PET artık tercih edilen görüntüleme yöntemi: Lokal tedavi seçenekleri tükenmiş PSA nüksü olan hastalarda yüksek duyarlılığı nedeniyle öncelikli olarak PSMA-PET kullanılması öneriliyor.
- Biyokimyasal nükste risk temelli yaklaşım: PSA ikilenme süresi (PSADT) ≤9 ay olan hastalar yüksek riskli kabul ediliyor ve bu gruba ADT + enzalutamid öneriliyor; PSADT >9 ay olan düşük riskli hastalarda ADT rutin olarak başlatılmamalı.
- mHSPC'de kombinasyon tedavisi kural hâline geldi: Hastaların büyük çoğunluğuna ADT'ye ek olarak bir ARPI verilmelidir (Güçlü Öneri, Kanıt Düzeyi A).
- Genetik test her hastaya: İleri evre prostat kanserli tüm hastalara germline test, metastatik hastalığı olanlara ayrıca somatik tümör testi önerilmelidir.
- BRCA2 pozitif hastalarda yeni seçenek: HRR gen değişikliği — özellikle BRCA2 — taşıyan mHSPC hastalarında ADT + abirateron + niraparib bir seçenek olarak sunulabilir.
- Birinci kuşak antiandrojenlere veda: Bikalutamid, flutamid ve nilutamid, testosteron alevlenmesini bloke etme amacı dışında mHSPC'de kullanılmamalıdır (Güçlü Öneri, Kanıt Düzeyi A).
Arka Plan: Neden Bir Amendman?
Amerikan Üroloji Derneği (AUA) ve Üro-Onkoloji Derneği (SUO), İleri Evre Prostat Kanseri Kılavuzu'nun 2023 sürümünden bu yana yayımlanan kanıtları AUA Amendman süreci üzerinden kılavuza dâhil etti. Sistematik literatür taraması, 16 Mart 2022 ile 26 Ağustos 2025 arasında yayımlanan ve tam metin değerlendirmesine alınan 38 çalışmayı kapsadı; sonuçta 40 öneri güncellendi.
Amendman iki bölüm hâlinde yayımlandı. Bölüm I, lokal tedavi seçenekleri tükendikten sonra gelişen biyokimyasal nüks (BCR) ile metastatik hormona duyarlı prostat kanserinin (mHSPC) değerlendirme ve tedavisini kapsıyor. Bölüm II ise metastatik kastrasyona dirençli prostat kanserini (mCRPC) ele alıyor ve 16 Temmuz 2026'da yayımlandı.
Amendmanı tanımlayan iki ana tema öne çıkıyor: kombinasyon tedavisinin neredeyse tüm hastalık evrelerinde standart bakım hâline gelmesi ve tedaviyi yönlendirmede moleküler ile genomik testlerin ağırlığının artması.
1. Erken Değerlendirme ve Danışmanlık
Kılavuz, ileri evre prostat kanserli tüm hastalara germline test sunulmasını; metastatik hastalığı olanlarda ayrıca somatik tümör testi yapılmasını klinik ilke olarak tanımlıyor. Tedavi kararlarının yaşam beklentisi, komorbiditeler, hasta tercihleri ve tümör özellikleri temelinde ve mümkün olduğunca multidisipliner bir yaklaşımla alınması vurgulanıyor. Ağrı kontrolü ve semptom desteğinin optimize edilmesi ile hastaların profesyonel ve toplum temelli destek kaynaklarına yönlendirilmesi de açık öneriler arasında.
2. Biyokimyasal Nüks: Görüntüleme ve Risk Sınıflaması
PSMA-PET görüntüleme son beş yılda hızla benimsendi ve 2026 amendmanında hem lokalize hem ileri evre hastalık boyunca kılavuzun tamamına entegre edildi. Lokal tedavi seçenekleri tükenmiş PSA nüksü olan hastalarda, daha yüksek duyarlılığı nedeniyle PSMA-PET'in tercihen kullanılması ya da konvansiyonel görüntülemenin negatif olduğu durumlarda devreye alınması öneriliyor.
| Risk Grubu | Tanım | Önerilen Yaklaşım |
|---|---|---|
| Düşük risk | PSADT >9 ay | İzlem sunulmalı; ADT rutin olarak başlatılmamalı (Uzman Görüşü) |
| Yüksek risk | PSADT ≤9 ay | ADT + enzalutamid sunulmalı (Uzman Görüşü) |
| Yüksek risk — yanıt sonrası | ADT ± ARPI'ye olumlu yanıt | Sürekli tedavi yerine aralıklı tedavi sunulabilir |
3. Metastatik Hormona Duyarlı Prostat Kanseri (mHSPC)
Yeni tanı mHSPC hastalarında metastatik yayılımın kapsamı (lenf nodu, kemik, visseral) değerlendirilmeli ve hastalık düşük hacimli / yüksek hacimli olarak sınıflandırılmalıdır. Yüksek hacimli hastalık; konvansiyonel görüntülemede en az biri omurga/pelvis dışında olmak üzere dört veya daha fazla kemik metastazı ve/veya visseral metastaz varlığı olarak tanımlanıyor.
| Öneri | Öneri Gücü | Not |
|---|---|---|
| ADT (LHRH agonisti/antagonisti veya cerrahi kastrasyon) | Güçlü Öneri — Kanıt Düzeyi B | Tüm mHSPC hastalarında temel omurga |
| ADT + ARPI (abirateron+prednizon, apalutamid, enzalutamid veya darolutamid) | Güçlü Öneri — Kanıt Düzeyi A | Hastaların çoğunluğuna sunulmalı |
| ADT + dosetaksel + (abirateron+prednizon veya darolutamid) — "triplet" | Güçlü Öneri — A / B | Seçilmiş hastalarda |
| Prostata primer radyoterapi + ADT ± ARPI | Koşullu Öneri — Kanıt Düzeyi C | Seçilmiş hastalarda (düşük hacimli hastalık) |
| ADT + abirateron + niraparib | Uzman Görüşü | HRR gen değişikliği, özellikle BRCA2 taşıyanlarda |
| Birinci kuşak antiandrojenler + LHRH agonisti | Güçlü Öneri — KULLANILMAMALI (Kanıt Düzeyi A) | Yalnızca testosteron alevlenmesini bloke etmek için istisna |
Takipte ADT başlangıcından sonra üç–altı ay aralıklarla seri PSA ölçümü ve periyodik görüntüleme öneriliyor.
Klinik Pratiğe Yansımaları
1. Görüntüleme kararları yeniden şekilleniyor
PSMA-PET'in biyokimyasal nükste öncelikli görüntüleme yöntemi hâline gelmesi iki somut sonuç doğuruyor: konvansiyonel görüntülemenin gözden kaçırdığı düşük hacimli hastalık daha erken saptanabiliyor ve tedavi kararı — sistemik tedavi mi, metastaz yönelimli tedavi mi — daha isabetli verilebiliyor. Bununla birlikte artan duyarlılığın evre kaymasına (stage migration) yol açtığı ve bunun uzun dönem sonuçlara etkisinin henüz tam netleşmediği unutulmamalıdır.
2. Her hastaya tedavi değil, doğru hastaya doğru tedavi
Kılavuzun düşük riskli biyokimyasal nükste ADT'nin rutin başlatılmamasını açıkça belirtmesi, üro-onkolojik pratiğin olgunlaşmasının göstergesidir. PSADT >9 ay olan bir hastada erken hormon tedavisinin getireceği kardiyometabolik yük, kemik kaybı, sıcak basmaları ve yaşam kalitesi kaybı, elde edilecek onkolojik kazançla orantısız olabilir. Buna karşılık PSADT ≤9 ay olan hastada tedavi yoğunlaştırmasını geciktirmek kaçırılmış bir fırsat anlamına gelir.
3. Genetik test artık bir ayrıcalık değil, standart
İleri evre hastalığı olan her hastaya germline test önerilmesi; yalnızca hastanın tedavi seçeneklerini değil, aile bireylerinin tarama stratejisini de doğrudan etkiler. BRCA2 taşıyıcılığının mHSPC evresinde niraparib içeren kombinasyona kapı açması, moleküler profillemenin tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu gösteriyor.
4. Cerrahi ekip için anlamı
Radikal prostatektomi sonrası izlem protokollerimizin PSA kinetiği temelli yeniden yapılandırılması gerekiyor. Ameliyat sonrası PSA nüksü gelişen hastada refleks olarak hormon tedavisine geçmek yerine PSADT hesaplamak ve gerektiğinde PSMA-PET ile yeniden evreleme yapmak, hem gereksiz tedavi yükünü hem de gecikmiş müdahaleyi önleyecektir.
Sonuç
AUA/SUO 2026 amendmanı, ileri evre prostat kanserinde tedavi felsefesinin iki eksende netleştiğini ortaya koyuyor: daha hassas görüntüleme ile daha doğru hasta seçimi ve doğru seçilmiş hastada daha yoğun, kombinasyon temelli tedavi. Artık soru "tedavi edelim mi?" değil, "hangi hastayı, hangi kombinasyonla, hangi zamanda tedavi edelim?" hâline gelmiştir.
Hastalarımız açısından bunun anlamı umut vericidir: metastatik hormona duyarlı hastalıkta bile bugün elimizde kanıt düzeyi A ile desteklenen çoklu tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Aynı ölçüde önemli olan, kılavuzun gereksiz tedaviden kaçınmayı da açıkça önermesidir — yani hastanın yalnızca hastalığını değil, yaşam kalitesini de koruma taahhüdüdür.
Kaynaklar
- Scarpato KR, Cookson MS, Dreicer R, ve ark. Advanced Prostate Cancer: AUA/SUO Guideline Amendment (2026). Part I. The Journal of Urology. doi:10.1097/JU.0000000000005220
- Scarpato KR, Cookson MS, Dreicer R, ve ark. Advanced Prostate Cancer: AUA/SUO Guideline Amendment (2026). Part II — mCRPC. 16 Temmuz 2026. doi:10.1097/JU.0000000000005219
- American Urological Association. Advanced Prostate Cancer: AUA/SUO Guideline (2026) — kılavuz metni ve öneri listesi.
- Clarke H. 2026 AUA/SUO Advanced Prostate Cancer Guideline: Key updates and clinical FAQs. Urology Times.
- Scarpato KR. Updated AUA/SUO Advanced Prostate Cancer guideline emphasizes role of PSMA-PET. Urology Times.
- OncLive. AUA and SUO Amend Advanced Prostate Cancer Guideline. (PMID: 42462144)
Önemli Not: Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Prostat kanseri tanı ve tedavisi; hastalığın evresi, PSA kinetiği, görüntüleme bulguları, genetik profil ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek planlanır. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışınız.
Dr. Murat Binbay - Üroloji, Üro-Onkoloji ve Robotik Cerrahi
